Connect with us

Բլոգ

Արևմտահայությունը Հայկական հարցի միջազգայնացման նախօրեին

Արևմտահայությունը Հայկական հարցի միջազգայնացման նախօրեին

Դեռևս միջնադարից քաղաքական խորը քնի մեջ գտնվող արևմտահայության մոտ 19-րդ դարի 60-70-ական թթ սկսեց նկատվել ազգային զարթոնք: Հայ ժողովովրդի շրջանում աստիճանաբար հասունանում էր ազգային արժանապատվության, մարդկային իրավունքներից օգտվելու զգացողությունները: Հայրենիքի գաղափարը բարձրացավ համազգային մակարդակի, ինչն էլ առաջ բերեց օսմանյան լուծը թոթափելու ձգտում: Այս ամենը տեղի էր ունենում, սակայն, շատ բացահայտ, և թուրքերի շրջանում ձևավորեց վտանգի վաղ գիտակցում: Վտանգը կանպխարգելելու նպատակով 19-րդ դարի 30-50-ականն թթ. օսմանյան իշխանությունները իրականացրեցին <<թանզիմաթ>> անունը կրող 2 ռեֆորմներ, 1860-ականների սկզբներին արևմտահայությանը թույլատրվել էր ունենալ ազգային սահմանադրություն: Բայց այս ամենն իրականում դեկլարատիվ բնույթ էր կրում և իրական կյանքում տեղաշարժեր գրեթե չապահովեցին: Ավելին, ռուս-թուրքական Ղրիմի պատերազմում(1853-1856) ստացած Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի օժանդակության դիմաց Օսմանյան իշխանությունները հարկադրված էին քայքայվող կայսրության տնտեսական հնարավորությունները զիջել վերջիններիս: Քաոսը կայսրությունում խորանում էր, հպատակ ժողովուրդների, այդ թվում հայերի վիճակը՝ շարունակաբար վատթարանում:

Այս շրջանում մեծ տերությունները քանիցս հրպարակ էին իջնում մեկ Լիբանանի քիրստոնյաների, մեկ բալկանյան սլավոնների ազատության խնդիրներով: Եվրոպական դիվանագիտության ուշադրությունից շարունակում էր վրիպել, սակայն, հայերի հիմնախնդիրը: Ֆրանսիական միապետության շահագրգռվածությունը հիմնականում օսմանահպատակ կաթոլիկներն էին, Ռուսաստանինը՝ Օսմանյան կայսրության լծի տակ գտնվող սլավոն ժողովուրդների ճակատագիրը:

1870-ական թթ. բրիտանական դիվանագիտությունը եկել էր այն հետևությանը, որ ամեն ջանք պետք է գործադրել՝ թույլ չտալու համար, որպեսզի Հայաստանի արևմտյան հատվածը ևս ընկնի Ցարաան Ռուսաստանի ազդեցության տակ, որը վտանգի կենթարկեր նաև Բրիտանիայի համար զգայուն Օսմանյան կայսրության շրջանները՝ նախ և առաջ նեուցներն ու Պարսից Ծոցը: Բրիտանացիները բացահայտ դիրքորոշում ձևակերպեցին Օսմանյան կայսրության ստատուս-քվոյի պահպանման օգտին, իսկ ժամանակի անգլիացի ականավոր պետական գործիչ լորդ Պալմերսոնը նույնիսկ չէր թաքցնում անգամ և հայտարարում էր, թե <<Օսմանյան պետությանն օժանդակում ենք մեզ համար, միայն և բացառապես՝ մեր շահերին համապատասխան>>: Ռուսաան դիվանագիտության ողբերգությունն ամբողջ այս շրջանում կայանում էր նրանում, որ չհասկացավ խորապես ըմբռնել Օսմանյան պետության ստատոս-քվոն պահպանելու եվրոպական տերությունների շահագրգռվածության բովանդակությունը:

Ինչ վերաբերում էր արևմտահայերին, ապա նրանց շրջանում չձևավորված էր մնում իրենց ապագայի վերաբերյալ միարժեք պատերացումը: Ոմանք հակված էին Օսմնայան կայսրության մեջ մնալու և ներքին բարենորոգումներով սահմանափակվելու, ոմանք երկատված հայրենիքի վերամիավորման գաղափարներ էին առաջ քաշում Ռուսաստանի կազմում՝ գտնելով, որ Ռուսաստանն ինքն է շահագրգռված Օսմանյան կայսրության արևելյան տիրույթների հաշվին ընդարձակելու իր տարածքները, մյուսները՝ Հայաստանի ազատագրության հոյսը կապում էին բացառապես Անգլիայի հետ (հիմնականում հայկական շրջանաներ ներթափանցած բողոքական եկեղեցու ջատագովները): Իսկ հայ կաթոլիկներն էլ՝ Անտոն Հուսինյանի գլխավորությամբ հայերի փրկության հույս էին որոնում Ֆրանսիայում և Իտալիայում:

Իրենց ապագայի վերաբերյալ դիրքորոշումների պառատվածությունը շահավետ էր Օսմանյան պետության ներքին գործերին միջամտել ցանցողների՝ առաջին հերթին եվրոպական տերությունների համար, որոնց թիվ մեկ խնդիրը շարունակում էր մնալ Ռուսաստանի առաջխաղացման բացառում դեպի Օսմանյան տարածքներ:
Ղրիմի պատերազմում պարտություն կրելուց (1856 թ. Փարիզի պայմանագրով) հետո Ռուսաստանին զրկել էին օսմանահպատակ քրիստոնյաներին պշտպանելու իրավունքից: Բայց 1786 թ. ծայր առած բալկանյան սլավոնների հուժկու ապստամբական շարժումները Օսմանյան իշխանության դեմ Ցարական միապետությանն անտարբեր չթողեց:1878 թ. ապրիլին ցարը պատերազմ հայտարարեց օսմանյան կայսրությանը և երկու ռազմաճակատով՝ բալանյան ու կովկասյան, հաշված ամիսների ընթացքում ջախջախեց դիմադրությունը մոտեցավ Կ. Պոլիսին:

Պոլսի հայոց պատրիարք Ներսես Վարժապետյանը, ով պատերազմի սկզբում հատուկ կոնդակով դիմել էր արևմտահայությանը՝ հորդորելով որպես օսմանահպատակներ, հավատարմություն հանդես բերել սուլթանական իշխանության նկատմամբ, տեսնելով, որ Արևմտյան Հայաստանի զգալի մասը նվաճված է ռուսների կողմից, կտրուկ փոխեց սեփական դիրքորոշումը՝ ենթադրելով, որ հայկական տարածքների ճակատագիրը վերջնականապես լուծված է: Արևմտահայության խանդավառությանը վստահություն էր հաղորդում նաև այն, որ ցարական բանակի կովկասյան ռազմաճակատում հիմնական դերակատարներ էին հայազգի գեներալները՝ Լորիս-Մելիքովը. Տեր-Ղուկասովը, Լազարևը, Շելկովնիովը և ուրիշներ:

Պատերազմն ավարտվեց 1878 թթ. հունվարի 19-ին՝ զինադադարի կնքմամբ, իսկ ուղիղ մեկ ամիս անց՝ փետրվարի 19-ին Սան-Ստեֆանոյի հաշտության պայմանագրի կնքմամբ:
շարունակելի…

Նյութի աղբյուր՝ https://www.facebook.com/garegin.petrosyan.946/posts/2310952715872550

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով

Լրահոս

Հասարակական18 ժամ ago

Ամփոփվել է քրգործերից առաջինի ուսումնասիրությունը. Փաշինյանը հանդիպել է զոհված զինծառայողների հարազատներին

Վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն այսօր հանդիպում է ունեցել ոչ մարտական պայմաններում մահացած զինծառայողների հարազատների հետ: Հանդիպման ընթացքում ներկայացվել է  ՀՀ...

Հասարակական19 ժամ ago

ՔՊ-ի նախընտրական շտաբը կղեկավարի Պապիկյանը, նրան կօգնեն Արսեն Թորոսյանը, Ռոմանոս Պետրոսյանն ու Արայիկ Հարությունյանը

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության նախընտրական շտաբը ղեկավարելու է ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը։ Այս մասին NEWS.am-ի հետ զրույցում ասաց...

Հասարակական20 ժամ ago

ԲԴԽ-ն հանդիպել է Երեւանի քաղաքացիական գործեր քննող դատավորներին

Մայիսի 10-ին, Բարձրագույն դատական խորհուրդն աշխատանքային այցելություններ է իրականացրել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ Քանաքեռ, Արաբկիր, Էրեբունի և Աջափնյակ նստավայրեր,...

Բլոգ20 ժամ ago

Քոչարյանի վերադարձից շահելու են նույնիսկ նրան չսիրողները.Նարե Գրիգորյան

Թափ է առել զանգվածային ողբը, սրվել է ատելության խոսքը, իշխանական ճամբարում կիսաուշագնաց վիճակ է` <<Հայաստան>> դաշինքի հանրահավաքից հետո: Պատ են...

Հասարակական21 ժամ ago

Փաշինյանին ուղեկցող ավտոմեքենայի մասնակցությամբ ավտովթարի հետեւանքով տուժածներից մեկն ունի կոտրվածքներ

Նիկոլ Փաշինյանին ուղեկցող ավտոմեքենայի մասնակցությամբ ԱԳՆ շենքի հարակից տարածքում տեղի ունեցած ավտովթարի հետեւանքով տուժածներից մեկի մոտ առկա է պարանոցային երկրորդ...

Հասարակական21 ժամ ago

Երևանի Կենտրոն թաղապետարանում պաշտոնյան աշխատակցի է ծեծի ենթարկել

Երևանի Կենտրոն թաղապետարանի աշխատակիցները լրագրողներին պատմել են, որ թաղապետի տեղակալը վիճաբանել է աշխատակիցներից մեկի հետ և ծեծել է նրան: Կենտրոնի...

Հասարակական22 ժամ ago

Դատախազությունը օրենսդրական փոփոխություններ է առաջարկել ավտոմեքենաների համարանիշների հափշտակության դեմ պայքարի համար

Վերջին տարիներին լայն տարածում են ստացել ավտոմեքենաների հաշվառման համարանիշների հափշտակության, այնուհետեւ նշված համարանիշները վերադարձնելու դիմաց տրանսպորտային միջոցի սեփականատիրոջից որոշակի հատուցում...

Առողջապահական22 ժամ ago

Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 243 նոր դեպք, մահացել է 7 մարդ

Հայաստանում մայիսի 11-ին՝ ժամը 11:00-ի դրությամբ նոր կորոնավիրուսով վարակվելու 243 նոր դեպք է գրանցվել, վարակվածների ընդհանուր թիվը հասել է 219596...

Քաղաքական2 օր ago

«Իմ քայլի» պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի կողմից իր եկամուտի աղբյուրը թաքցնելու դեպքի առթիվ ՀՔԾ-ն քրգործ չի հարուցի

ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի կողմից իր եկամտի աղբյուրները թաքցնելու, հայտարարագրում կեղծ տվյալներ ներառվելու դեպքի առթիվ քրեական գործի...

Հասարակական2 օր ago

Արեւելյան Երուսաղեմում ոստիկանության հետ բախումների հետեւանքով վիրավորված պաղեստինցիների թիվն անցել է 305-ից

Արեւելյան Երուսաղեմում ոստիկանության հետ բախումների հետեւանքով վիրավորված պաղեստինցիների թիվն անցել է 305-ից, հաղորդում է ՏԱՍՍ-ը՝ հղում անելով Saut Al-Aqsa-ին: «Ավելի...

Հասարակական2 օր ago

Ուժեղ քամին վնաս է հասցրել Շիրակի մարզի մի շարք համայնքներում. Հաշվարկում են վնասները

Մայիսի 9-ի երեկոյան տեղացած անձրևի և ուժեղ քամու հետևանքով վնաս են կրել Շիրակի մարզի մի շարք համայնքներ, տեղեկացնում է մարզպետարանի...

Բլոգ2 օր ago

Ժողովրդի սերը հավասարվել է հողերին. <<Իմ քայլը>> հիմնադրամի մուտքերը կտրուկ նվազել են.Անի Կարապետյան

Օրինակի համար 2019 թվականի ընթացքում <<Իմ քայլը>> բարեգործական հիմնադրամին, ըստ պաշտոնական տվյալների, փոխանցվել է 756 միլիոն դրամ, 1,7 միլիոն ԱՄՆ...

Քաղաքական2 օր ago

Սյունիքի դեպքերով հարուցված քրգործով միակ կալանավորված անձն ազատ կարձակվի. փաստաբան

ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Սեւակ Համբարձումյանի, այսօր՝ մայիսի 10-ին, բեկանեց Արմինե Մելիքսեթյանի կողմից ապրիլի 24-ին կայացված որոշումը, որով...

Առողջապահական2 օր ago

Նորվեգիայում պատվաստումների ծրագրում խորհուրդ չի տրվում օգտագործել AstraZeneca-ի եւ J&J-ի դեղամիջոցները

COVID-19-ի դեմ բրիտանա-շվեդական AstraZeneca եւ Janssen ընկերության եւ ամերիկյան Johnson & Johnson (J&J) ընկերության պատվաստանյութերը չպետք է օգտագործվեն նորվեգական պատվաստումների...

Հասարակական2 օր ago

Քոչարյանին ինչ մեղքի մեջ ուզում եք մեղադրեք, բայց ախպոր պես այս հողերի հանձնելու հետ կապված լռե՛ք. օգտատեր

Ռոբերտ Քոչարյանին ինչ մեղքի մեջ ուզում եք մեղադրեք, բայց ախպոր պես այս հողերի հանձնելու հետ կապված լռե՛ք, կոնկրետ լռե՛ք։ Այս...

Հասարակական2 օր ago

Դատավոր Բեկթաշյանի մասնակցությամբ ձայնագրությունը քննության առարկա կդառնա Վարդազարյանի վերաբերյալ քրգործի շրջանակներում

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Արմեն Բեկթաշյանի՝ ենթադրյալ հեռախոսազրույցի վերաբերյալ ձայնագրությունն ուղարկվել է Հատուկ քննչական ծառայություն՝ Ռուբեն Վարդազարյանի վերաբերյալ քրեական...

Քաղաքական2 օր ago

Արա, դու մարդկանց տների լույսը տարար, հիմա ասում ես՝ մենք ձեզնից ոչ մի բան չենք գողացել․ Գևորգ Պետրոսյան

Նիկոլ Փաշինյանը հետապնդում է նախկին և ներկա բոլոր պատվարժան պաշտոնյաններին։ Այս մասին այսօր՝ մայիսի 10-ին, լրագրողների հետ հանդիպանը նշեց Ազգային...

Հասարակական2 օր ago

Շուշիի Քարին տակի խաչմերուկն անցնելիս դրանք լկտիացած հայհոյում են, մերոնք կանգնում, պատասխանում են․ Շուշիի քաղաքապետ

Շուշիի քաղաքապետ Արծվիկ Սարգսյանն այս օրերին ցավով է ընդունում փաստը, որ եռատոնին Շուշին թշնամու ձեռքում է, բայց նաև չի ընկճվում,...

Քաղաքական2 օր ago

Փաշինյան. Թուրքիայի հետ Հայաստանի թշնամությունը պետք է կառավարելի լինի

Թուրքիայի հետ Հայաստանի թշնամությունը պետք է կառավարելի լինի: Այս մասին մայիսի 10-ին Հայաստանի Ազգային ժողովի հատուկ ժողովում վարչապետի ընտրության քննարկման...

Քաղաքական2 օր ago

Երևանում ծառ կտրողների ով լինելը հայտնի է. Նրանցից մեկը հարվածել էր ոստիկանություն ահազանգած կնոջը

Մայիսի 7-ի գիշերը 911 զանգած քաղաքացին հայտնել էր, որ Մարգարյան փողոցի հանրախանութի մոտ ծառեր են կտրում: Ոստիկանությունից NEWS.am-ին հայտնում են, որ...

Քաղաքական2 օր ago

«Լուսավոր Հայաստանի» ղեկավարը կրկին կոչ է արել նախկին իշխանություններին մի կողմ քաշվել

Եթե Հայաստանի նախկին իշխանություններն իսկապես ցանկանում են փոխել երկրի քաղաքական ղեկավարությունը, ապա պետք է դուրս գան քաղաքական գործընթացներից: Այս մասին...

Քաղաքական2 օր ago

Հայաստանի Ազգային ժողովի հատուկ նիստը. օրակարգում վարչապետի ընտրության հարցն է

Հայաստանի Ազգային ժողովն այսօր հատուկ նիստ է հրավիրել, որի օրակարգում վարչապետի ընտրության հարցն է: Հիշեցնենք, որ մայիսի 3-ին ԱԺ հատուկ...

Հասարակական2 օր ago

Մեկ շաբաթում արձանագրվել է 144 արտակարգ դեպք. Գրանցվել է 10 մահ. ԱԻՆ

Մայիսի 3-ից 9-ն ԱԻՆ ՓԾ ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնում գրանցվել է 406 դեպք, որից 144-ը՝ արտակարգ, այդ թվում՝ 53 հրդեհի,...

Քաղաքական2 օր ago

Հաղթանակի բանաձևը սա է. «Իմ քայլի» նախկին իմքայլական

Ասում ենք, ո՞րն է հաղթանակի բանաձևը. Հաղթանակի բանաձևը շատ պարզ է՝ զարգացնել ռազմական արդյունաբերությունը, այդ նպատակին ուղղել տարեկան 50-70մլն դոլար,...

Հասարակական2 օր ago

Հաղթանակ կամրջից տղամարդ է նետվել

Երեւանում, այսօր՝ մայիսի 10-ին, ինքնասպանության դեպք է տեղի ունեցել. ժամը 09։50-ի սահմաններում ԱԻՆ փրկարար ծառայության 9-11 և ոստիկանության Երևան քաղաքի...

Բլոգ4 օր ago

ՀՀ ոստիկանությանը և անձամբ ոստիկանապետ Վահե Ղազարյանին Հաղորդում <<նախընտրական>> հանցագործության մասին

ՀՀ ոստիկանություն / Police of the Republic of Armenia ՀՀ ոստիկանությանը և անձամբ ոստիկանապետ Վահե ՂազարյանինՀաղորդում նախընտրական հանցագործության մասինԿոտայքի մարզի...

Հասարակական4 օր ago

Ի՞նչ է եղել, որ. կատարվել է ամենասարսափելին՝ զոհվել է մի սերունդ, երկրի անվտանգության համակարգը փլուզվել է. Հովհաննիսյան

Որոշ ժամանակ հետո անցնելու է թե´ բնական շոկը, թե´ իշխանության արհեստական, ինքնաարդարացնող հարցադրումը։ Այդ ժամանակ մենք բոլորս առերեսվելու ենք սամռկեցուցիչ...

Միջազգային4 օր ago

ԵՄ երկրների առաջնորդները քաղաքացիներին Եվրոպայի ապագայի վերաբերյալ երկխոսության կոչ են արել

Եվրամիության 21 պետությունների ղեկավարներն իրենց համաքաղաքացիներին կոչ են արել մասնակցել Եվրոպայի ապագային նվիրված համաժողովին, հաղորդում է DW-ն: COVID-19-ի համավարակը հիշեցրեց...

Հասարակական4 օր ago

Այս հանգստյան օրերին չինական հրթիռ-կրիչի բեկորները կընկնեն Երկիր մոլորակի վրա

Այս հանգստյան օրերին Երկրի վրա կընկնի Changzheng 5-B չինական հրթիռ-կրիչի (բառացի թարգմանությամբ՝«Մեծ արշավ») իր առաքելությունը կատարած հաստածը, որի օգնությամբ ուղեծիր...

Քաղաքական4 օր ago

«Կհանդիպենք վաղը». Ռոբերտ Քոչարյան

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի  ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջում նոր լուսանկար է հրապարակվել: Լուսանկարին կից գրառում է արվել. «Կհանդիպենք վաղը»: Հիշեցնենք,...

Advertisement

Ամենադիտվածները